Hypotheekrenteaftrek moet op de helling

De afgelopen jaren is er ten principale niet veel veranderd aan de fiscale behandeling van de eigen woning. Er is wat franje weggesneden in de sfeer van de tweede woning. En de nieuwe bijleenregeling beperkt weliswaar het excessieve gebruik van de hypotheekrenteaftrek, maar dan louter voor nieuwe gevallen. Intussen zwelt de publieke discussie aan over het politiek zo gevoelige H-woord. Deze discussie zal vermoedelijk doorgaan totdat de eigen woning van box 1 — werk en woning — naar box 3 — sparen en beleggen — wordt verplaatst.

De oorzaak van de discussie ligt onder meer in de forse stijging van de aftrekpost eigen woning in de jaren negentig van de vorige eeuw — het saldo van de bijtelling eigenwoningforfait en de aftrek hypotheekrente. Ging het in 1990 nog om een aftrekpost van 6 miljard euro, in 2004 is dat ruim 17 miljard euro.

Belastingderving
De gemiste belastingopbrengst door deze aftrekpost bedroeg in 1990 circa 2,5 miljard euro, in 2004 ruim 7 miljard euro. Het gaat dus intussen om een zeer forse fiscale subsidie die bovendien erg scheef is verdeeld; circa 70 procent van de fiscale subsidie kan worden toegerekend aan de 15 tot 20 procent personen met de hoogste inkomens.

Bij handhaving van de systematiek zijn de risico’s voor de overheidsfinanciën evident, vooral in geval van een rentestijging. Een rentestijging met 1 procentpunt leidt bij de huidige omvang van de hypotheekschuld, en na volledige doorwerking in de onderliggende contracten, tot een extra jaarlijkse aftrekpost voor de eigen woning van ruim 2,5 miljard euro en een extra derving voor de schatkist van circa 1,2 miljard euro.

Eerder hebben wij de effecten van allerlei mogelijke wijzigingen in het regime van de behandeling van het eigen huis onder de inkomstenbelasting in kaart gebracht. Als de eigen woning wordt verplaatst naar box 3 worden de meest evidente fiscale problemen rond het eigen huis weggenomen. Nu valt over de precieze vormgeving te twisten.

Koopkrachtverlies
Zo heeft prof. L.G.M. Stevens voorgesteld een vrijstelling in box 3 voor de eerste eigen woning op te nemen en extra heffingskortingen te introduceren om de grootste koopkrachtverliezen te compenseren. Een realistisch, en op onderdelen beter verdedigbaar alternatief bestaat uit het zo budgettair — en inkomensneutraal — mogelijk laten aansluiten van de eigen woning bij box 3.

Een lager tarief van het eigenwoningforfait is gerechtvaardigd, aangezien de eerste eigen woning vooral als eerste levensbehoefte en veel minder als een belegging wordt ervaren. Wat te denken van een belasting van 30 procent — tarief box 3 — over het huidige eigenwoningforfait — 0,6 procent in plaats van 4 procent — terwijl de betaalde hypotheekrente ook tegen 30 procent zal worden verrekend?

Progressie
De meeste fiscale tariefarbitragemogelijkheden rond het eigen huis komen dan te vervallen en het progressie-element in de aftrekpost eigen woning verdwijnt: alle eigenaren-bewoners mogen deze aftrekpost slechts tegen een vast tarief van 30 procent verrekenen. Dit betekent dat vooral eigenaren-bewoners met de hoogste inkomens zullen worden getroffen. Tariefverlaging in de hoogste tariefschijven kan dit nadeel compenseren.

Ons onderzoek laat zien dat de koopkrachteffecten voor huiseigenaren bij een dergelijke terugsluizing van de opbrengst gering zijn. Daarmee kan een stap worden gezet op weg naar een vlaktaks over een zo breed mogelijke grondslag.

Koen Caminada en Kees Goudswaard zijn als hoogleraar verbonden aan het departement fiscale en economische vakken van de Faculteit der Rechtsgeleerdheid, Universiteit Leiden.

Bron: Het Financieele Dagblad

Wilt u profiteren van onze laagste rentetarieven? Klik voor een vrijblijvend hypotheekvoorstel.

Print Artikel

Wilt u meer informatie over het artikel " Hypotheekrenteaftrek moet op de helling " of wilt u contact met ons opnemen?
Klik hier en laat het ons weten!