Snelle verandering is onaanvaardbaar

Deelnemers aan de discussie over hypotheekrenteaftrek geven nogal eens blijk van gebrek aan kennis over de achtergrond van deze regeling. Sinds het begin van de inkomstenbelasting in 1917 kennen wij renteaftrek. Betaling van rente beperkte de draagkracht, zoals ontvangen rente die verhoogde. Alle rente was dan ook aftrekbaar.

Dit bleef zo tot in de jaren negentig. Voor de eigen woning gold tot 1970 dat de economische huurwaarde bijgeteld moest worden onder aftrek van rente, onderhoudskosten en afschrijving.

Huurwaardeforfait
Over economische huurwaarde en onderhoudskosten ontstonden veel meningsverschillen tussen belastingplichtigen en belastingdienst. Daarom verving men het systeem vanaf 1971 door bijtelling van huurwaardeforfait en aftrek van rente. Aftrek van hypotheekrente heeft dus op zich niets te maken met het bevorderen van het eigenwoningbezit. Ideeën daarover ontstonden pas in de jaren zestig. Dat leidde tot het geven van hypotheekgaranties en het bouwen van premiewoningen.

Elders in Europa
Veel Europese landen hadden soortgelijke regelingen, zoals die bij ons tot 1970 bestond. Het Verenigd Koninkrijk schafte de bijtelling af in 1963. Het geleidelijk afschaffen van de hypotheekrenteaftrek heeft daarna nog zo’n 35 jaar geduurd. Frankrijk schafte bijtelling en aftrek ineens af in 1964, met een keuzemogelijkheid in het eerste jaar voor een van beide regimes. Maar Fransen hebben minder hypothecaire leningen dan de Britten.

Duitsland schafte bijtelling en renteaftrek in 1987 ineens af. Duitsland kent een relatief gering eigenwoningbezit, met lage hypotheekschulden. In Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk bestaat wel een vermogenswinstbelasting op de eigen woning.

Met Leo Stevens vind ik dat wij zowel bijtelling als hypotheekrenteaftrek moeten afschaffen. Maar wel op een andere manier. Een huishouden met een huis en een hypotheek van circa 250.000 euro bij een gezinsinkomen van tweemaal 30.000 euro heeft een belastingvoordeel van ongeveer 3500 euro.

Betrouwbare overheid
Afschaffing daarvan in ruil voor tweemaal 500 euro extra heffingskorting, zoals Stevens voorstelt, is voor hen een financiële ramp die niet op te lossen is met het verlagen van het toptarief, want dat betalen zij niet. Ruim de helft van de huishoudens is eigenaar-bewoner. Velen hebben forse langlopende verplichtingen. Zij hebben recht op een betrouwbare overheid. Een afschaffing of beperking in korte tijd is daarom onaanvaardbaar.

Over 25 of 30 jaar moet bijtelling van eigenwoningforfait en aftrek van hypotheekrente niet meer mogelijk zijn. Over 10 jaar levert een af te sluiten hypotheek dan nog maximaal 15 of 20 jaar aftrek op. Zo’n lange overgangstermijn zal ook het effect op de huizenmarkt beperken.

Het opnemen van de eigen woning in box 3 vind ik eveneens onaanvaardbaar. De door Leo Stevens voorgestelde vrijstellingen verhullen een principiële keuze. Een woning is een eerste levensbehoefte, meer consumptie dan belegging. Die woning dient daarom vrijgesteld te zijn van jaarlijkse belastingheffing. Van het loutere bezit ervan valt geen boterham te kopen. Pas verkoop levert mogelijk besteedbare winst.

Ten principale ben ik daarom geen tegenstander van een vermogenswinstbelasting op de eigen woning. Wij kunnen dan langjarig bewonen vrijstellen, zoals de Fransen doen. Of de afrekening doorschuiven naar het laatste huis, zoals de Zweden doen. Of voor iedere belastingplichtige een keer deze winst vrijstellen, zoals in het Verenigd Koninkrijk gebeurt. Ook zouden wij net zoals de Duitsers ervan af kunnen zien. Verliezen zijn immers ook denkbaar!.

Dr Anne M.A. Bijvoet FB is voorzitter van de Nederlandse Federatie van Belastingadviseurs. Deze bijdrage werd geschreven op persoonlijke titel. De auteur is in 2001 gepromoveerd op ‘Owner occupied dwelling and income taxes, a synopsis of eight European countries’, uitgegeven door Eburon.

Bron: Het Financieele Dagblad

Wilt u profiteren van onze laagste rentetarieven? Klik voor een vrijblijvend hypotheekvoorstel.

Print Artikel

Wilt u meer informatie over het artikel " Snelle verandering is onaanvaardbaar " of wilt u contact met ons opnemen?
Klik hier en laat het ons weten!